दिगो विकास

मानिस र प्रकृति विचको अन्तर सम्बन्धलाई फलदायी, सकरात्मक र परस्पर सहयोगी बनाउदै गरिने विकास र वातावरणीय नीतिहरु र विकासका रणनीतिहरुको समष्टि नै दिगो विकास हो । भावि पुस्ताको आवश्यकतासंग सम्झौता नगरीकन अहिलेको पुस्ताको जिवनस्तरमा सुधार ल्याउनु पर्दछ भन्ने मान्यतालाई दिगो विकासको अवधारणाले आत्मसात गरेको हुन्छ । प्रारम्भमा विभिन्न प्रकारका विकास निर्माणका कामहरुलाई कसरी वातावरणमैत्री बनाउने र विकास, जनसंख्या र वातावरणबिचको अन्तरसम्बन्धलाई कसरी सकरात्मक र सन्तुलित बनाउने भन्ने सन्दर्भमा ल्याईएको दिगो विकासको अवधारणालाई विश्वका विभिन्न देशहरुले राष्ट्रिय आवश्यकता अनुरुप समसामयीक बनाउदै आफ्ना विकासका नीति, कार्यक्रम र प्राथमिकतामा समावेश गरी कार्यान्वयन गरिरहेका छन । यसर्थ दिगो विकासको वर्तमान अवधारणाभित्र वातावरणीय आयामको मात्र चर्चा नगरी सामाजिक, आर्थिक, शासकीय र मानव विकासको अवधारणालाई समेत समावेश गर्ने गरेको पाईंन्छ । दिगो विकासको वातावरणीय आयामभित्र वातावरण संरक्षणका नितिगत, कानूनी र संस्थागत व्यवस्था, नविकृत श्रोतको उपयोग, प्रकोप व्यवस्थापनमा पूर्व क्रियाशिलता,पारस्थितिक प्रणालीको संरक्षण जस्ता विषयवस्त’लाई ख्याल गरीन्छ भने सामाजिक आयामले सामाजिक न्याय र समानता, जनसंख्या नियन्त्रण, सास्कृतिक सम्पदा र विविधताको संरक्षणलाई समेटेको हुन्छ । आर्थिक आयामले गरीवि निवारण उन्मुख आर्थिक विकास, आर्थिक विकास र वातावरण विच सन्तुलन र दिगो उत्पादन वृद्धि एवं शासकीय आयामले वैधानिक र जनप्रतिनिधिमुलक सरकार, अधिकारको विकेन्द्रिकरण, कानुनको शासन, मानव अधिकारको संरक्षण र संवद्र्धन र सुशासनमा जोड दिएको पाईन्छ । दिगो विकासको मानविय विकासको आयाम अन्तरगत रोजगारी बढाउने, मानविय मुल्य मान्यता र सदाचार बढाउने, गरिब र असहाय वर्गको संरक्षण, विभिन्न विभेदको अन्त्यका साथै सामाजिक सांस्कृतिक विविधताको व्यवस्थापनका विषयहरुलाई समेत समेटेको पाईन्छ । यसर्थ वर्तमान सन्दर्भमा दिगो विकास वातावरणमैत्रि विकासको अवधारणा मात्र नभएर वहुआयामिक विषयको रुपमा रहेको पाईन्छ ।

Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here